browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

Konferencja naukowa w Kole

Opublikowane Przez w dniu 3 lutego 2020

Konferencja naukowa „Kobiety w społeczeństwie Polski średniowiecznej” (Koło, woj. wielkopolskie, 14 II 2020 r.)

Organizatorami byli: Stowarzyszenie Króla Kazimierza Wielkiego z siedzibą w Kowalu, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Kujawska Szkoła Wyższa we Włocławku, a gospodarzem burmistrz Miasta Koła – dr n. hum. Krzysztof Witkowski.

Mediewista i muzealnik, specjalista w zakresie public relations. Regionalista, pasjonat i badacz dziejów ziemi kolskiej, zakonu Bernardynów oraz polskiego średniowiecza. Członek Komitetu Redakcyjnego czasopisma naukowego „Polonia Maior Orientalis”. Autor licznych książek i artykułów na powyższe tematy. Jego aktywna pracy na stanowisku dyrektora Muzeum Technik Ceramicznych w Kole, zaowocowała wieloma prestiżowymi wyróżnieniami, m.in. Odznaką Honorową „Za zasługi dla województwa wielkopolskiego”. Jest również prawnikiem – aplikantem radcowskim III roku. Od listopada 2018 r. jest burmistrzem Miasta Koła.

Komitet Naukowy Konferencji stanowili:

  • dr hab. Antoni Barciak – z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, przewodniczący Kapituły Odznaczeń Króla Kazimierza Wielkiego;
  • dr hab. Stanisław Kunikowski – rektor Kujawskiej Szkoły Wyższej we Włocławku, wiceprzewodniczący Kapituły Odznaczeń Króla Kazimierza Wielkiego;
  • Dr hab. Barbara Kowalska z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie.

Istotnej pomocy udzielili: dyrektor Muzeum Technik Ceramicznych w Kole – mgr Tomasz Nuszkiewicz oraz prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą – Grzegorz Mokrzycki.

***

Jeszcze w nieodległych nam czasach badacze historii średniowiecza, skupiali się niemalże całkowicie na polityce, wojnach i rewolucjach, poświęcając relatywnie niewiele uwagi kobietom. Dominującym czynnikiem było to, że tylko nieliczne z nich wyróżniły się w zdominowanych przez mężczyzn środowiskach.

Dopiero dzisiejszy stosunek do badań historycznych, podnoszący działania kobiet w dziedzinach ekonomicznych, społecznych i kulturowych, zaczyna doceniać kobiece role. Zanim zdolni będziemy ukazać pełny obraz przeszłości jako wspólnej drogi obu płci, do pokonania nadal pozostaje wiele problemów.

Usiłowania zmierzające do oddania kobietom ze średniowiecza tego, co należne, napotykały i napotykają na szczególne trudności, zważywszy na charakter źródeł historycznych, z których na ogół się korzysta. Także dziejowa odległość epoki, która ciągnęła się przeszło tysiąc lat, a jej schyłkowy okres określony jako feudalizm z jego rozwiązaniami społecznymi, zamkami, dworami, bractwami, cechami – wydają się osobliwymi i sztucznymi sprawiają wrażenie bardziej mitycznych niż historycznych.

Ze źródeł pisanych wiele więcej wiemy o mężczyznach niż o kobietach żyjących w początkach państwa polskiego. Kilku podróżników i kronikarzy odwiedzających państwo Piastów lub kraje sąsiednie przekazało nam interesujące relacje. Do powszechnie znanych zaliczamy: żydowskiego pochodzenia kupca Ibrahima ibn Jakuba; kronikarzy: Galla Anonima, Jana Długosza, Mistrza Kadłubka, Kosmasę z Pragi oraz biskupa merseburskiego – Thietmara. W czasach współczesnych obszernie tę tematykę zaprezentowali m. inn: Oswald Balzer, Maria Bogucka, Kamil Janicki, Iwona Kienzler, Gerard Labuda, Andrzej Radzimiński, Michał Rożek, Henryk Samsonowicz, Stanisław Sroka, Jerzy L. Wyrozumski, Jadwiga Żylińska, a także historycy angielscy, których opracowania przetłumaczono na język polski – Frances i Joseph Gies oraz Johan Huizinga.

Dynamiczny rozwój miast w XII wieku przyczynił się do znacznego powiększenia roli kobiet  w życiu gospodarczym średniowiecznej Europy. Proces urbanizacji wsi wpłynął również na rolę kobiet w tym środowisku, ponieważ miały one więcej czasu na pracę i inne zajęcia. Mimo tych czynników w rodzinie kobieta zajmowały gorszą pozycję od mężczyzny. Naturalnym obowiązkiem kobiet niższego stanu szlacheckiego i kobiet chłopskich było dbanie o gospodarstwo domowe.

O ślubie bardzo licznych kobiet – z zamożnych rodzin – decydowali ich rodzice, wydając je przyszłemu małżonkowi częstokroć wbrew ich woli. Problem ten w mniejszym stopniu dotyczył małżeństw chłopskich, czy mieszczańskich, gdzie związek zawierany był z reguły z miłości. Niezależnie od statusu społecznego młoda żona otrzymywała od rodziny posag, zaś od męża wyposażenie na wypadek wdowieństwa.

Z chwilą zamążpójścia kobieta musiała być posłuszna mężowi, co powodowało, że znalazła  się na drugim planie życia społecznego. Traktowano ją głównie jak matkę i opiekunkę domowego ogniska, z najważniejszym zadaniem wydania na świat zdrowych potomków.

Należy podkreślić, że nie wszystkie kobiety podporządkowały się męskiej lub pańskiej władzy i niektóre skorzystały z perspektywy rozwinięcia swoich zdolności. Przywilej ten dotyczył kobiet niezamężnych i wdów, które zwyczajowo posiadały dość spore możliwości samodzielnego działania. Wiele przykładów takiego postępowania widzimy w ich udziale w życiu publicznym, wpływie na kształt polityki – jako doradczynie swoich mężów.

Średniowieczne dążenia do centralizacji państwa oraz znacznego wpływu władzy na życie poddanych pociągało za sobą rozwój administracji. Jednak wśród wielu urzędniczych stanowisk trudno doszukać się kobiet.

Jedną z nielicznych dziedzin życia, w której kobiety mogły jawnie spełniać swoje marzenia o pewnej równości wobec mężczyzn było życie duchowe. Początkowo były to możliwe we wspólnotach  religijnych, które z czasem przekształciły się w organizacje zakonne.

Ideał kobiety, czyli jej wygląd zmieniał się z daną epoką i modą. Ubiór kobiety średniowiecznej był prosty, a zarazem dobrze przystosowany do kształtów ciała. Powszechnie znane są opisy piękna kobiet w literaturze średniowiecznej, a ich powabne figury widzimy na bardzo licznych portretach oraz obrazach.

Mimo różnych naukowych spojrzeń związanych z pozycją średniowiecznych kobiet można domniemywać, że bardzo wiele z nich było przez mężów kochanymi i uwielbianymi za swoją kobiecość oraz kokieterię.

Należy żywić przekonanie, że zaakcentowane we wstępie do dzisiejszej konferencji, problemy zostaną wieloaspektowo podkreślone i uwypuklone, a w specjalnym wydaniu periodyku „Zapiski Kazimierzowskie” udokumentowane drukiem.

Referujący:

  1. Dr n. hum. Witold Brzeziński – absolwent studiów historycznych i doktoranckich na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studiów na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie. Adiunkt na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Autor monografii „Koligacje małżeńskie możnowładztwa wielkopolskiego w drugiej połowie XIV i pierwszej połowie XV wieku” oraz innych prac w czasopismach i pracach zbiorowych, dotyczących społecznej roli związków pokrewieństwa i powinowactwa, genealogii i propozografii późnośredniowiecznych elit szlacheckich oraz życia kobiet z warstwy szlacheckiej w późnośredniowiecznej Polsce.

Temat wystąpienia: Doświadczenia panny szlacheckiej w późnośredniowiecznej Polsce. Wybrane zagadnienia.

  1. Dr n. hum. Zdzisław Jan Zasada. Absolwent Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i studiów podyplomowych w Szkole Głównej Służby Pożarniczej. Oficer Państwowej Straży Pożarnej, regionalista, historyk pożarnictwa. Autor kilkunastu książek z tego zakresu. Prezes Włocławskiego Towarzystwa Naukowego. Założyciel i długoletni sekretarz Stowarzyszenia Króla Kazimierza Wielkiego. Wiceprzewodniczący Komisji Historycznej Zarządu Głównego Związku OSP RP.

Temat wystąpienia: Kobiety z najbliższego otoczenia i ich wpływ na życie oraz sprawowanie rządów przez Bolesława I Chrobrego.

  1. Dr n. o zdr. Wioletta Wojciechowska – Absolwentka Wydział Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum w Bydgoszczy i studiów podyplomowych na Uniwersytecie Warszawskim oraz Uniwersytecie  Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest dyrektorem ds. medycznych w Kolejowym Szpitalu Uzdrowiskowym w Ciechocinku i dyrektorem Instytutu Nauk o Zdrowiu oraz pełnomocnikiem Dziekana ds. Studiów na Kierunku Pielęgniarstwo w Kujawskiej Szkole Wyższej we Włocławku. Zainteresowana prawem medycznym, socjologią medycyny i psychologią społeczną. Prowadzi szkolenia, warsztaty, konferencje, seminaria w tym zakresie.

Temat wystąpienia: Zdrowotne i psychospołeczne aspekty funkcjonowania kobiet w średniowieczu.

  1. Magister Marek Makowski doktorant w dyscyplinie historia, w Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym im. Jana Długosza w Częstochowie. Jego zainteresowania obejmują historię powszechną XX wieku. Równie chętnie podejmuje badania związane z poznaniem historii średniowiecznej, szczególnie oscylującej wokół działalności patrona macierzystego Uniwersytetu – Jana Długosza.

Temat wystąpienia: Święta Kinga – władczyni, święta, fundatorka.

 

  1. dr hab. Lech Król – jest prezesem Towarzystwa Teologicznego Włocławskiego Seminarium Duchownego we Włocławku, redaktor naczelny czasopisma naukowego „Studia Włocławskie”. Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Teologicznego, członek korespondent i członek Komisji Rewizyjnej Polskiego Stowarzyszenia Teologów Duchowości. Wykładowca Wydziału Teologicznego UMK i Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Przyczynił się do wydania, w formie dwóch książek, rękopisów błogosławionego bpa Michała Kozala. Autor książki pt.: „Charyzmat Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego” i kilkudziesięciu artykułów naukowych.

Temat wystąpienia: Kobiety w okresie średniowiecza w świetle życia i działalności
św. Mechtyldy von Hackeborn oraz klasztoru
w Helfcie.

 

  1. Dr n. pedag. Urszula Kempińska – jest adiunktem na kierunku pedagogika w Kujawskiej Szkole Wyższej we Włocławku. Od 2000 r. założycielka i opiekunka Koła Naukowego Pedagogów „Persona”. Jej dysertacja doktorska poświęcona była: „Małżeństwom młodocianych, przyczyny i konsekwencje – perspektywa pedagogiczna” obroniona na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowania naukowe: pedagogika społeczna, pedagogika rodziny, edukacja seksualna.

Temat wystąpienia: Seksualność kobiet w średniowieczu.

  1. Dr n. hum. Anna Prokopiak-Lewandowska absolwentka historii i pedagogiki na UMK w Toruniu. Stypendystka Fundacji Lanckorońskich Laureatka nagrody Włocławskiego Towarzystwa Naukowego w „Konkursie na najlepsze prace naukowe i badawcze regionu Kujaw i ziemi dobrzyńskiej”. Zdobywczyni nagród „Archiwum Emigracji” i Instytutu Historii PAN na Najlepszy Debiut Historyczny. Od 2017 roku dyrektor LO im. Królowej Jadwigi w Kowalu, a od 2019 r. dyrektor SP im. Kazimierza Wielkiego w Kowalu. Prezes Stowarzyszenia „Aktywny Kowal”, członkini Włocławskiego Towarzystwa Naukowego.

Temat wystąpienia: Ubiór i moda kobieca w średniowiecznej Polsce.

  1. Dr Adam Wróbel, profesor nadzwyczajny Kujawskiej Szkoły Wyższej we Włocławku. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Specjalista w zakresie filologii polskiej. Kierownik Studium Języka Polskiego i Kultury w Kujawskiej Szkole Wyższej we Włocławku. Sekretarz generalny Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Dobrzyńskiej w Lipnie i członek Stowarzyszenia Króla Kazimierza Wielkiego oraz innych społecznych towarzystw. Znawca gwary kujawskiej oraz autor licznych prac, artykułów naukowych z tego zakresu.

Temat wystąpienia: O literackich obrazach Nawojki z Dobrzynia – pierwszej średniowiecznej emancypantki polskiej.

 

  1. Hanna Szczechowicz – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, wykładowca, nauczyciel, doradca metodyczny z historii i wiedzy o społeczeństwie. Autorka ponad sześćdziesięciu publikacji naukowych, uczestniczka licznych konferencji naukowych krajowych i międzynarodowych. Członek Włocławskiego Towarzystwa Naukowego.

Temat wystąpienia: Wizerunek kobiety w malarstwie średniowiecznym.

Na zakończenie obrad Zarząd Stowarzyszenia Króla Kazimierza Wielkiego wręczył dr. Krzysztofowi Witkowskiemu – burmistrzowi Koła okolicznościowy dyplom. Uczestnikom konferencji wykonano grupowe zdjęcie. Niektórzy z nich zwiedzili wystawę w Wieży Ratuszowej UM Koła pn. „Fajans – formy, techniki, zdobnictwo” , po czym korzystając z zaproszenia władz Koła udali się na poczęstunek.

Fot. Wojciech Nawrocki

« 1 z 2 »

 

 

885 total views, 1 views today

Podziel sięEmail this to someonePrint this pageShare on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Digg thisShare on Reddit0Pin on Pinterest0